Het zichtbaar maken van een visuele beperking tijdens sport of recreatie

Ann M. Conefrey, ,

Al geruime tijd ben ik bezig met het opstellen van een projectplan voor het zichtbaar maken van een visuele beperking tijdens sport of vrijetijdsbesteding. Het idee is om de herkenbaarheid van sporters en recreanten met een visuele beperking (en eventuele buddy’s) te vergroten. Dit wil ik doen door het ontwikkelen van een herkenbaar beeld en functionele toepassingen voor onder andere fietsen, zwemmen, roeien, wielrennen, klimmen, atletiek, hardlopen, schaatsen, (berg)wandelen. Dit kan ook worden gebruikt tijdens dagelijkse activiteiten zoals reizen of winkelen.

Skihesjes van een blinde paralympische sporter

Een zelfgemaakt hesje van een paralympische sporter voor gebruikt tijdens wedstrijden. Drie grote zwarte stippen in omgekeerde driehoeksformatie gedrukt op vierkante gele stof. ‘BLIND’ is geschreven met een dikke zwarte stift in het Frans en Engels. De voor- en achterkant worden bij elkaar gehouden door elastieken.
Een zelfgemaakte hesje dat door een Paralympische atletengids wordt gebruikt tijdens skiwedstrijden. Op een vierkant stuk gele stof is een driehoek met uitroepteken gedrukt. De voor- en achterkant worden bij elkaar gehouden door elastieken.

Meedoen en veiligheid

Het belangrijkste doel van een eenduidig herkenningssymbool is het veilig deelnemen aan verschillende sporten en vrijetijdsbestedingen. Als mobiliteits-hulpmiddel worden er, afhankelijk van de visuele beperking, gebruik gemaakt van een witte stok en/of geleidehond. Dit zijn zeer herkenbare en duidelijke signalen. Tijdens sport of recreatie worden die meestal niet gebruikt omdat het niet praktisch en/of mogelijk is. Er is behoefte aan herkenbare, praktische en flexibele toepassingen met respect voor de visuele beperking, zonder stigmatiserend te zijn. Een positieve, eigentijdse uitstraling is natuurlijk ook belangrijk. Het moet geen straf zijn om het te gebruiken. Zo kunnen we sport of recreatie aantrekkelijker maken en meer begrip en bewustwording in de samenleving creëren.

De huidige situatie

Dit zijn enkele voorbeelden van kleding en accessoires, veel ad hoc, die momenteel in Nederland worden gebruikt. Voor zwemmen is er een speciale badmuts ontwikkeld, wit met twee rode strepen. De Stichting Running Blind heeft eigen shirts en jassen met daarop het logo: twee hardlopers, verbonden met een lint in combinatie met de naam ‘Running Blind’. Sommige buddy’s hebben er zelf voor gekozen om het woord ‘buddy’ op hun shirt te laten drukken. Voor visueel beperkte judoka’s wordt er een rode stip op de mouw gebruikt. De Nederlandse Visueel-gehandicapten Ski Vereniging maakt gebruik van gele hesjes met daarop drie zwarte stippen voor degene met een visuele beperking en een uitroepteken voor de begeleider. Deze fel gekleurde hesjes, in allerlei varianten, worden soms ook buiten de pistes gebruikt. Omdat er simpelweg weinig of geen alternatieven zijn.
Stel jezelf de vraag: ‘Zou je willen gaan fietsen op een warme zomerdag met een dikke skihesje aan?’

Een visuele representatie van een beperking

Wereldwijd zijn er interessante ontwikkelingen op het gebied van het visueel communiceren van een beperking. Wellicht heeft dit te maken met meer bewustwording of nieuwe wet- en regelgeving en is er meer behoefte aan eigentijdse oplossingen. Een interessant voorbeeld is de metamorphose van het internationale toegankelijkheidssymbool door een groep ‘design activists’ uit Boston, als onderdeel van ‘The Accessible Icon Project’. Een nogal controversieel project maar dankzij dit project is er vernieuwde aandacht voor mensen met een beperking en toegankelijkheid.

Via contacten in het buitenland weet ik dat er steeds meer belangstelling is voor de communicatie van een visuele beperking. Enige tijd geleden was er zelfs een aflevering van het BBC Radio 4 programma ‘In Touch’ hieraan gewijd, ‘Symbols to say you are partially sighted’. Dit ging met name over (zeer)slechtziendheid in alledaagse situaties, zoals het reizen met openbaar vervoer of boodschappen doen.

Oproep: deel uw ervaringen, ideeën en meningen!

Veilig sporten en/of recreatie met een visuele beperking heeft baat bij een goede herkenbaarheid van de sporter en zijn of haar begeleider. In de huidige situatie zien we dat er al verschillende herkenningsmiddelen worden gebruikt. Deze zijn echter beperkt, niet altijd effectief en kunnen soms als stigmatiserend worden ervaren. Daarom wil ik u vragen, namens de projectgroep, om uw ervaringen en ideeën te delen. Hiermee geeft u ons waardevolle informatie en het kan worden gebruikt voor onderzoek en ontwikkeling.
De volgende vragen hebben betrekking op situaties waarin u geen gebruik maakt van bijvoorbeeld een herkennings- of taststok of geleidehond.

Hoe maakt u uw visuele beperking zichtbaar voor anderen tijdens sport of recreatie?

  • Gebruikt u (of uw buddy) op dit moment een herkenningsmiddel zoals bijvoorbeeld een hesje? Zo ja, wat gebruikt u? Staat er iets op, een symbool of een tekst?
  • Wat zijn uw ervaringen, negatief en/of positief?
  • Zijn er symbolen/woorden/dragers die u stigmatiserend vindt?
  • Vindt u het belangrijk dat er een onderscheid blind/slechtziend gemaakt wordt?
  • Bent u bereid om deel te nemen aan een onderzoek?
  • Graag uw reacties mailen naar info@brailledots.nl

Dank u wel!